Categories
Uncategorized

Tôn Thất Hân

Harmony-Richard Clayderman

Descendant of the 5th Lord Hien Vuong Nguyen Phuoc Tan

Duke Pho Quang – Ton That Han (May-10-1854 / Mar-9-1944)

Phò Quang Quận Vương / Phụ Chánh Thân Thần / Regent 1926-1932

PHỤ CHÁNH THÂN THẦN PHÒ QUANG QUẬN VƯƠNG

NGÀI TÔN THẤT HÂN (1854 – 1944)

Ngài Tôn Thất Hân tự Lạc Chi, hiệu Liên Đình, sinh giờ Hợi ngày 17 tháng 04 Giáp Dần (10/05/1854) tại làng Lại Thế, xã Phú Thượng, huyện Phú Vang, tỉnh Thừa Thiên Huế.

Ngài vốn dòng dõi tôn thất nhà Nguyễn Gia Miêu,  thuộc Hệ 5, hậu duệ của Hiền Vương Nguyễn Phúc Tần (Chúa Hiền), Phòng 3 Cương Quận Công. Thân sinh là cụ ông Tôn Thất San và cụ bà Trần Thị Niên.

Năm Tự Đức thứ 24 (1871), Ngài theo học tại trường Quốc Tử Giám. Sau đó được bổ Tri huyện, rồi lần lượt thăng Tri Phủ, Lang Trung, Án Sát, Bố Chánh, Tổng Đốc.

Dưới thời các vua Thành Thái, Duy Tân, Khải Định, Bảo Đại, Ngài đã nắm giữ các chức hàm trọng yếu của triều đình : Thượng Thư Bộ Hình (1907), Phụ Chánh Đại Thần (1907), Hiệp Tá Đại Học Sĩ (1908), kiêm chưởng Bộ Lễ và kiêm quản Đô Sát Viện (1909), Phò Quang Tử (1911), Phò Quang Bá (1916), Thái Tử Thiếu Bảo Đông Các Điện Đại Học Sĩ kiêm quản Khâm Thiên Giám Sự Vụ (1917), Văn Minh Điện Đại Học Sĩ (1923), Phò Quang Hầu (1928), Cần Chánh Điện Đại học sĩ (1932), Phò Quang Quận Công (1933), Phò Quang Quận Vương (1944). 

Tháng 10 năm Khải Định thứ 7 (1922), Ngài dâng sớ xin về hưu do tuổi già, lời trần cuả Ngài đã được chấp nhận.

Khi Vua Khải Định băng hà, Vua Bảo Đại nối ngôi nhưng phải trở lại nước Pháp du học (1926), Ngài lại được mời làm Phụ Chánh Thân Thần và Đại Biểu Quân Quyền.

Ngày 1 tháng 8 năm Bảo Đại thứ 7 (1932), Hoàng Thượng ngự giá hồi loan về đến Huế, do tuổi cao lại đau chân, Ngài không đi nghênh gíá được. Vì lòng ái kính bậc lão thần qua ngày hôm sau nhà Vua cùng với các quan lớn đến thăm hỏi Ngài ở tư gia tại thôn Lại Thế.

Ngày 8 tháng 9 năm 1932, Ngài được phụng mạng về trí sự như trước.

Ngày 17 tháng 04 năm Bảo Đại thứ 8 (1933) nhân dịp thượng thọ bát tuần, Ngài được vua ban một tấm Đại hạng Kim Khánh, một bên khắc “ Bảo Đại Sắc Tứ”, một bên khắc “Đại Đức Đắc Phụ”, lại vâng mệnh vua làm Cố Vấn Nguyên Lão “ Hễ lâm thời ở Triều và ở Đại Nội gặp tiết lễ triệu Khanh đến, lúc đi lúc ngồi đều đặc cách ở trước các quan Đại Thần, dẫu ai có chức cao vị trọng, cũng đều ở sau Khanh”.

Ngoài việc thay thế vua để điều hành triều đình, Ngài còn cống hiến rất nhiều công lao trong việc tái tạo xã hôi, phát triển nền văn hóa, giáo dục cho dân tộc. Ngài đã cho xây dựng cầu Ông Thượng, xây trường Thế Dạ, tạo điều kiện cho An Nam Phật Học Hội hoạt động, lập chùa Phò Quang, đóng góp tu sữa nhiều ngôi chùa nổi tiếng ở Huế, làm rất nhiều việc công đức để phụng sự Phật giáo và dân chúng trong suốt cả đời mình.

Ngài còn dành nhiều thời gian để biên soạn bộ Tiên Nguyên Toát Yếu Phổ, cùng 2 Ngài Hồng Nhung, Hồng Thiết biên soạn Việt Sử Diễn Nghĩa, bằng chữ Nôm theo thể lục bát.

Ngày 16 tháng 7 Giáp Thân (3/9/1944) Ngài tạ thế, hưởng đại thọ 91 tuổi, mộ táng tại phường An Tây, thành phố Huế.

Cuộc đời Ngài là một tấm gương nhân nghĩa, trung hiếu vẹn toàn với dân với nước. Ngoài đức tính công minh chính trực, Ngài có lối sống rất thanh bạch nhân từ; luôn luôn dạy cho con cháu phải giữ gìn gia phong, sống cho trọn điều nhân điều nghĩa, cho vẹn chữ hiếu chữ tình, Ngài đã để lại phúc đức vô cùng lớn lao và tiếng thơm mãi mãi cho toàn thể đại gia đình và muôn đời cho con cháu.

ĐẠI GIA ĐÌNH PHỤNG LẬP

Muà Đông, Năm Canh Tý 2020

Cỗng đi vào tư gia Phò Quang Quận Vương – Entry gate of the private house of Duke Pho Quang
Tư gia nhỏ của Phò Quang Quận Vương – private small and humble house of Duke Pho Quang
Bàn thờ Đức Phẫt – Buddha altar at the center of the house

January-2021

Ngày xưa có gạch lót đường

Hôm nay gió thoảng, sạch vườn lá bay

Mai sau khách ở phương xa

Có còn nhớ đến một thời đã qua ?

“Bất tri tam bách dư niên hậu…”

View Post

View Post

Ton That Han

https://vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%B4n_Th%E1%BA%A5t_H%C3%A2n



Trước Hoàng Tộc Triều Nguyễn, Bảo Đại đã nói: "Trẫm cưới vợ cho trẫm đâu phải cưới cho cụ Tôn Thất Hân và Triều đình"



For instance, upon the failure of the “Can Vuong” movement which was a patriot uprising in three provinces: 
Thua Thien Hue, Quang Nam, and Quang Ngai against the French Colonial Empire, 
Mr. Tran Dinh Ba along with other important mandarins such as 
Mr. Ton That Han, and Mr. Tran Dinh Phat secretly discussed,
mutually agreed, and assigned the mandarin Ho Dac Trung to make the judgement “Save the Emperor”. 
This famous judgement was involved with many big names such as Duy Tan Emperor, 
Thai Phien and Tran Cao Van who were the leaders of Vietnam Quang Phuc Hoi (Association for Restoration of Vietnam).    
(source:  December 27th, 2019, the People’s Committee of Thua Thien Hue Province)

Ton That Han pictures

Go BACK to FAMILY